जळगाव समाचार | २ मार्च २०२६
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर इराणमध्ये मोठी राजकीय घडामोड घडली आहे. अयातुल्लाह अली खामेनेई यांच्या हल्ल्यातील मृत्यूनंतर इराणने अधिकृतरीत्या त्यांच्या निधनाची पुष्टी केली असून, वरिष्ठ धर्मगुरू Ayatollah Alireza Arafi यांची अंतरिम सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. इराणच्या सरकारी वृत्तसंस्थेने ही माहिती जाहीर केली असून युद्धकाळात देशाचे नेतृत्व आणि निर्णयप्रक्रिया सुरळीत ठेवण्याची जबाबदारी आता अराफी यांच्यावर सोपवण्यात आली आहे.
माहितीनुसार, अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवरील लष्करी कारवाया तीव्र केल्या असताना झालेल्या हवाई हल्ल्यात खामेनी यांचा मृत्यू झाला. शनिवारी पहाटे इराणमधील काही लष्करी तळ, सरकारी इमारती आणि धोरणात्मक स्थळांवर बॉम्बहल्ले करण्यात आले. या कारवाईत मोठे नुकसान झाले असून काही वरिष्ठ लष्करी अधिकारीही ठार झाल्याचे सांगितले जात आहे. १९८९ पासून सर्वोच्च नेतेपद भूषवणारे ८६ वर्षीय खामेनी हे इराणच्या राजकीय, धार्मिक आणि लष्करी निर्णयप्रक्रियेचे केंद्रबिंदू मानले जात होते.
इराणच्या संविधानानुसार सर्वोच्च नेत्याच्या निधनानंतर नवीन नेता निवडला जाईपर्यंत संक्रमण परिषद कार्यभार सांभाळते. या अंतरिम परिषदेतील सदस्य म्हणून राष्ट्राध्यक्ष Masoud Pezeshkian, मुख्य न्यायाधीश Gholam-Hossein Mohseni-Ejei आणि पालक परिषदेतील एक वरिष्ठ धर्मगुरू यांचा समावेश असतो. या संरचनेत अयातुल्लाह अलिरेझा अराफी यांची कायदेतज्ज्ञ सदस्य म्हणून नियुक्ती करण्यात आली असून ते संक्रमण काळात सर्वोच्च नेत्याच्या अधिकारांची अंमलबजावणी करतील. नव्या सर्वोच्च नेत्याची निवड तज्ज्ञांच्या सभेद्वारे करण्यात येणार आहे.
या घडामोडींमुळे मध्यपूर्वेतील सामरिक समीकरणे अधिक गुंतागुंतीची बनली आहेत. इराण-अमेरिका संबंध आधीच ताणलेले असताना या घटनेमुळे परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष Donald Trump यांनी यापूर्वी इराणविरोधी कठोर भूमिका घेतली होती, त्यामुळे या बदलत्या नेतृत्वाचा आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरही परिणाम होऊ शकतो, असे विश्लेषकांचे मत आहे.
खामेनी यांच्या नेतृत्वाखाली इराणने गेली तीन दशके परराष्ट्र धोरणात आक्रमक आणि स्वायत्त भूमिका घेतली होती. त्यांच्या निधनानंतर देशातील सत्तासंतुलन, धार्मिक नेतृत्वाची दिशा आणि युद्धातील पुढील रणनीती याबाबत उत्सुकता वाढली आहे. अंतरिम सर्वोच्च नेते म्हणून अराफी यांना युद्धकाळातील प्रशासन, लष्करी निर्णय आणि जनतेचा विश्वास टिकवण्याचे मोठे आव्हान पेलावे लागणार आहे.
